Հայոց ցեղասպանութեան մասին 10 վաւերագրական ժապաւէններ, որոնք անպայման պէտք է դիտել

Օսմանեան կայսրութեան գրաքննութիւնը կ'արգիլէր լուսանկարել հայերու տեղահանութիւնն ու սպանութիւնները, իսկ պատերազմական գօտիներուն մէջ լրագրողներու ազատութիւնը նոյնպէս սահմանափակուած էր: Ուստի Հայոց ցեղասպանութեան մասին վաւերագրական ժապաւէններուն մեծ մասը հիմնուած է վկաներու յիշողութիւններու վրայ:

Օսմանեան կայսրութեան գրաքննութիւնը կ'արգիլէր լուսանկարել հայերու տեղահանութիւնն ու սպանութիւնները, իսկ պատերազմական գօտիներուն մէջ լրագրողներու ազատութիւնը նոյնպէս սահմանափակուած էր: Ուստի Հայոց ցեղասպանութեան մասին վաւերագրական ժապաւէններուն մեծ մասը հիմնուած է վկաներու յիշողութիւններու վրայ:

Այս հարցին մէջ կարեւոր դեր խաղաց Ճ. Միքայէլ Յակոբեանը: Ան ամբողջ աշխարհէն փաստագրեց շուրջ 400 հարցազրոյց ցեղասպանութենէն փրկուածներու եւ վկաներու հետ եւ նկարահանեց 17 վաւերագրական ժապաւէն՝ հայոց ժառանգութեան, մշակոյթի եւ պատմութեան մասին:

Միքայէլ Յակոբեան 1979-ին հիմնեց Հայկական շարժապատկերի հիմնադրամը, որպէս շահ չհետապնդող, կրթական եւ մշակութային կազմակերպութիւն, որ նուիրուած է հայկական ժառանգութեան փաստարկութեան եւ պահպանումին՝ բազմատեղեկատուական ձեւաչափերով: Հիմնադրամի http://armenianfilm.org/drupal/films կայքէջին մէջ կրնաք ծանօթանալ անոր գործունէութեան եւ իրադարձութիւններուն:

1 .Women of 1915 (2016), Բեմադրիչ՝ Պարէտ Մարոնեան

Women of 1915 Armenian Genocide Bared Maronian

20-րդ դարու առաջին ցեղասպանութենէն փրկուած կիներու դիւցազներգական ճանապարհը եւ ոդիսականը մարդկային իրաւունքներու անխնայ ջատագովներուն, որոնք այդ կիներուն հեղինակութիւն տուին:

2. Map of Salvation (2015)/Directed by Aram Shahbazyan

Map of Salvation 2015Directed by Aram Shahbazyan

Շարժապատկերը կը պատմէ 19-րդ դարու եւ 20-րդ դարասկիզբին ծագած մարդասիրական շարժումին մասին, որ դրսեւորուեցաւ որպէս բողոքի եւ դիմադրութեան ալիք, մարդկային ողբերգութիւններու, յատկապէս՝ Հայոց ցեղասպանութեան ընթացքին: Շարժապատկերին հերոսները պատմութեան յայտնի մարդասէրներ են, իրական մարդիկ, որոնք ականատես եղած են հայերու կոտորածներուն: Անոնք Հայոց Ցեղասպանութեան ականատեսներն են եւ հիմնադիրները՝ մահուընէ մազապուրծ փրկուած հայ երեխաներու եւ կիներու ապաստարաններու: Անոնք Եւրոպայի մէջ ձգեցին իրենց հանգստաւէտ կեանքը, տարբեր երկիրներէ եկան հայկական հողեր, եւ անձնազոհ ու անվերապահ նուիրուեցան այդ հողին վրայ բնակող մարդոց: Շարժապատկերին մէջ պատմողը ֆինլանտացի պատմաբան Սուանթէ Լունտկրենն է: Անցնելով շարժապատկերի հերոսներու առաքելութեան ուղիէն, ան կը գծէ նոր քարտէզ մը՝ Փրկութեան քարտէզը: Որպէս ամբողջ հայ ազգին կողմէ երախտագիտութեան տուրք, շարժապատկերը նուիրուած է մեծ մարդասէրներու յիշատակին, մարդասիրական հայացքներու կողմնակից այլ ազգերու եւ ընդհանրապէս բոլոր ազնիւ արժէքները փայփայող մարդոց:

3. Grandma’s Tattoos(2011)/Directed by Suzanne Khardalian

Կը բացայայտէ ճակատագիրը հազարաւոր մոռցուած կիներու, հիմնականին մէջ դեռահասներու եւ երիտասարդ աղջիկներու, որոնք փրկուած են 1915 թուականի Հայոց Ցեղասպանութենէն, բայց զանոնք առեւանգողները անոնց պոռնկութիւն կը պարտադրէին:

4. Orphans of the Genocide (2013)/Directed by Aram Shahbazyan

Այս շարժապատկերը ակներեւ տեսողական ուղեւորութիւն է` նախապէս չտեսնուած արխիւային պատկերներու եւ 1915 թուականի Հայոց ցեղասպանութեան տարիներուն ապրած որբերու յուշերու: Աւելի քան 150 հազար որբեր փրկուած են ամերիկեան եւ սկանտինաւեան կազմակերպութիւններու կողմէ: Այս որբերէն մէկն էր Սաթենիկը, ամերիկացի ախտաբան եւ հեշտամահութեան կողմնակից տոքթ. Ժագ Գէորգեանի մայրը:

5. Voices From the Lake (1999)/Directed by J. Michael Hagopian

Հայոց ցեղասպանութեան մասին 25 տարուան հետազօտութեան եւ արտատրութեան որպէս արդիւնք, այս լրիւ չափով վաւերագրական ժապաւէնը կը կեդրոնանայ ամէնօրեայ ողբերգութեան վրայ, որ տեղի կ'ունենայ Խարբերդ-Մեզրէի մէջ՝ 1915 թուականի նախկին Օսմանեան կայսրութեան 4000 քաղաքներէն եւ գիւղերէն մէկը, ուր սաստիկ բռնութիւնը կը նպաստէր ծրագրուած բնաջնջումի քաղաքականութեան: Ժապաւէնը կը ներառէ ամերիկացի եւ եւրոպացի պաշտօնակատարներու, միսիոնարներու, եւ կրթական գործիչներու, ինչպէս նաեւ վերապրողներու վկայութիւնները: Ասոնք կը բացայայտուին առաջին անգամ ըլլալով՝ գրաքննուած զեկոյցներու, գաղտնի փաստաթուղթերու եւ թաքնուած օրագիրներու միջոցով: Վնասուած լրագիրներու գրութիւնները բացայայտուած են թուային արհեստագիտութեան շնորհիւ:

6. Germany and the Secret Genocide (2003)/Directed by J. Michael Hagopian

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի խորքով նկարահանուած այս շարժապատկերը կը պատմէ Թուրքիոյ դաշնակից Գերմանիոյ մասնակցութեան 20-րդ դարու առաջին ցեղասպանութեան մասին: Գերմանական փաստաթուղթերը կը վկայեն թրքական մեղաւորութեան եւ գերմանական մեղսակցութեան եւ ոճիրը ծածկելու մասին: «Լոս Անճելոս Թայմզ»-ի աշխատակից Քեվին Թոմաս յայտնած է, որ այս շարժապատկերը «...մանրամասնութեամբ ուսումնասիրուած եւ դատապարտող եզրակացութիւն է, նշանաւոր եւ համոզիչ շարժապատկեր… Հոլոքոսթի պատրաստութիւն»:

1915 թուականի Հայոց ցեղասպանութեան մասին THE WITNESSES շարքի երկրորդ ֆիլմը՝ «Germany and the Secret Genocide», ստացաւ 2004 թուականի Միացեալ Նահանգերու Շարժապատկերի եւ վիտէօյի միջազգային փառատօնին պատմութեան դասակարգին մէջ բաղձալի առաջին դիրքի Ոսկէ քամերայի մրցանակը: Այս փառատօնը իր տեսակին մէջ ամէնէն մեծն է, որ մասնագիտացած է վաւերագրական, տեղեկատուուական եւ արտադրողական շարժապատկերներու գործին մէջ: Աւելին, այս շարժապատկերը մաս կը կազմէր այն 7 ժապաւէններուն, որոնք ընտրուած էին 27 երկիրներէ 1500 դիմումներուն մէջէն՝ հաւակնելու Փառատօնի Կրան Փրի մրցանակին:

Այս շարժապատկերը ցուցադրուեցաւ ապրիլ 2004-ին Փրակի «Մէկ աշխարհ», մարդկային իրաւունքներու ֆիլմերու փառատօնին ընթացքին: Փառատօնի հանդիսատեսներու քուէարկութեան շնորհիւ, շարժապատկերը ներկայացուած 156 ժապաւէններուն մէջ գրաւեց 7-րդ դիրքը: Ատիկա թարգմանուած է չեխերէնի եւ գերմաներէնի եւ կը ցուցադրուի Կեդրոնական Եւրոպայի եւ Պալքանեան երկիրներու մէջ:

7. The River Ran Red (2008)/Directed by J. Michael Hagopian

“The River Ran Red” ժապաւէնը կը ներկայացնէ Եփրատ գետի երկայնքով 1915 թուականի Հայոց ցեղասպանութենէն վերապրողներու հերոսական որոնումը: Վերապրողներու եւ ականատեսներու 400 վկայութիւններու իր արխիւներուն ընդմէջէն, մրցանակակիր բեմադրիչ Ճ. Մայքըլ Յակոբեան կը ներկայացնէ սարսափելի զօրութեամբ պատմութիւն մը՝ դիտողը գետի լեռնային ջուրերէն տեղափոխելով Սուրիոյ այրող անապատը...եւ դէպի վերջին հանգստավայրը, անոնց, որոնց արիւնով Եփրատ գետը ներկուեցաւ:

8. The Forgotten Genocide (1975)/Directed by J. Michael Hagopian

Միացեալ Նահանգներ բնակող հայազգի բեմադրիչ Ճ. Մայքըլ Յակոբեանի վաւերագրական ժապաւէնը, որ մանրամասն կը ներկայացնէ Թուրքիոյ կողմէ գործադրուած Հայոց ցեղասպանութիւնը՝ ականատեսներու վկայութիւններու եւ վերապրողներու հետ հարցազրոյցներու միջոցով, որոնց կ'ընկերակցին ժապաւէնի հազուագիւտ արխիւային նկարները:

9. Back to Ararat (1988)-Բեմադրիչներ՝ Ճիմ Տաունինք, Կորան Կիւնէր, Փեր-Աքը Հոլմքուիսթ, Սիւզան Խարտալեան

«Back to Ararat» առաջին ֆիլմն է, որ մանրամասն կ'ուսումնասիրէ այս ողբերգական հանգրուանը: Ճամբորդելով հին աւերակներէն դէպի նոր հայկական համայնքներ, շարժապատկերը կը ներկայացնէ հայրենիք վերադառնալու իր երազանքին մէջ համախմբուած ժողովուրդ մը: Բայց ոչ ոք կը լսէ անոնց խօսքերը: Աւելին, ժապաւէնին մէջ Թուրքիոյ ներկայացուցիչները կը պնդեն, որ ցեղասպանութիւն երբեք տեղի չէ ունեցած: «Back to Ararat» ուժգին յիշեցում է տակաւին չլուծուած անարդարութեան մասին:

10. The Other Side of Home (2016)-Բեմադրիչ՝ Նարէ Մկրտչեան

2015 թուականին, Մայա անունով թուրք կին մը կը բացայայտէ, որ իր մեծմօր մայրը Հայոց ցեղասպանութեան վերապրող եղած է: Մայա կը մարմնաւորէ ներքին պայքարը, քանի որ իր մէջ կան երկու թշնամիներ. տառապող կողմը եւ ժխտող կողմը: Վաւերագրական ժապաւէնը կը հետեւի Մայային, որ կ'որոշէ Հայաստան մեկնիլ՝ մասնակցելու Ցեղասպանութեան 100-ամեակի ոգեկոչումին եւ ուսումնասիրելու իր հակասական ինքնութիւնը: Այս շարժապատկերը թեկնածու էր 2016-ին Լաւագոյն կարճ վաւերագրական ժապաւէններու Օսքար մրցանակին:

SHARE ON

Submit a comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Մեկնաբանութիւն կատարեցէ՛ք

Ձեր էլ-փոստի հասցեն չի հրապարակվելու։ Պարտադիր դաշտերը նշված են *-ով

hy